Η δράση Αντάρτικων Ομάδων στην περιοχή του Στρυμονικού Σερρών

 

Σ   

Στην περιοχή του Στρυμονικού Σερρών, μέρος της ευρύτερης περιοχής της Βισαλτίας, (το αναφέρω αυτό γιατί την εποχή εκείνη το Στρυμονικό ανήκε στην περιφέρεια Βισαλτίας) η ένοπλη αντίσταση κατά τη διάρκεια της Βουλγαρικής και Γερμανικής Κατοχής (1941-1944) οργανώθηκε από τις πρώτες αντάρτικες ομάδες που συγκροτήθηκαν στην κατεχόμενη Ελλάδα.

 Οι κύριες ανταρτικές ομάδες και οργανώσεις που έδρασαν στην περιοχή είναι οι παρακάτω:

--«Οδυσσέας Ανδρούτσος»: Η πρώτη και σημαντικότερη αντιστασιακή ομάδα στην περιοχή της Νιγρίτας, η οποία έδρασε στον κάμπο και στα ορεινά χωριά του Στρυμόνα. Ιδρύθηκε στα μέσα του καλοκαιριού του 1941 με πρωτοβουλία του ΚΚΕ και τη συμμετοχή εφέδρων αξιωματικών, έχοντας ως καπετάνιο τον δάσκαλο Χρήστο Μόσχο (ψευδώνυμο "Λασάνης").
--«Αθανάσιος Διάκος»: Συγκροτήθηκε την ίδια περίοδο και έδρασε στον ορεινό όγκο των Κρουσσίων (στα σύνορα Κιλκίς - Σερρών), πραγματοποιώντας σαμποτάζ (π.χ. ανατίναξη σιδηροδρομικής γραμμής Μουριών) και επιθέσεις κατά των κατοχικών δυνάμεων. Το 1942, τόσο ο «Αθανάσιος Διάκος» όσο και ο «Οδυσσέας Ανδρούτσος» ενώθηκαν και προσχώρησαν στον ΕΑΜ - ΕΛΑΣ.
--Εθνικές Αντάρτικες Ομάδες (ΕΑΟ) / ΠΑΟ): Στα μετέπειτα χρόνια της κατοχής, στην περιοχή έδρασαν και εθνικιστικές αντιστασιακές ομάδες της Πανελλήνιας Απελευθερωτικής Οργάνωσης (ΠΑΟ) και των Εθνικών Ομάδων (ΕΑΟ), με χαρακτηριστική παρουσία ανταρτών να μάχονται κατά των Βουλγάρων, όπως ο Χαράλαμπος Ευσταθιάδης από το Στρυμονικό που σκοτώθηκε σε μάχη στην Τριάδα Σερρών τον Νοέμβριο του 1944. Η παρουσία αυτών των ανταρτών, σε συνδυασμό με την τροφοδοσία τους από γύρω χωριά (όπως τα Άνω και Κάτω Κερδύλια), υπήρξε η αφορμή για αντίποινα και ολοκαυτώματα από τα κατοχικά στρατεύματα.

Το Στρυμονικό λοιπόν αποτέλεσε κομβικό σημείο κατά τη διάρκεια της τριπλής Κατοχής (Γερμανική- Βουλγαρική- Ιταλική) της Ελλάδας (1941-1944). Λόγω της γεωγραφικής του θέσης, στα όρια του ορεινού όγκου των Κρουσίων και της κοιλάδας του Στρυμόνα, βρέθηκε στο επίκεντρο της δράσης τόσο των αντιστασιακών οργανώσεων όσο και των σκληρών κατοχικών αντιποίνων.

Που εντοπίζεται η σημαντικότητα της κοινότητας του Στρυμονικού Σερρών και ποια ιστορική πραγματικότητα την χαρακτηρίζει;

--Η γέφυρα του Στρυμονικού, η γέφυρα δηλαδή του ποταμού Στρυμόνα, είχε τεράστια στρατηγική σημασία για τον έλεγχο των μετακινήσεων προς τη Νιγρίτα και τις Σέρρες. Ήδη από τις πρώτες ημέρες της βουλγαρικής διείσδυσης, η περιοχή έγινε πέρασμα κατοχικών δυνάμεων, γεγονός που ανάγκασε τις αντάρτικες ομάδες να αναπτύξουν έντονη δραστηριότητα δικτύων πληροφοριών και σαμποτάζ γύρω από το χωριό.
--Δράση των Εθνικών Ανταρτικών Ομάδων (ΕΑΟ - ΠΑΟ). Στο Στρυμονικό υπήρχε ισχυρός πυρήνας ανταρτών που εντάχθηκαν στις εθνικιστικές Εθνικές Αντάρτικες Ομάδες (ΕΑΟ) και την Πανελλήνια Απελευθερωτική Οργάνωση (ΠΑΟ). Οι αντάρτες αυτοί επιχειρούσαν στα Κρούσια και στον άξονα Σερρών-Θεσσαλονίκης, δίνοντας μάχες με τα βουλγαρικά στρατεύματα κατοχής.
Πεσόντες και Εκτελεσθέντες του Στρυμονικού: Η αντιστασιακή δράση ορισμένων εκ  κατοίκων είχε και τις συνέπειες της καθώς πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος, με χαρακτηριστικές περιπτώσεις αγωνιστών της περιοχής: 

          α. Χαράλαμπος Ευσταθιάδης (του Γεωργίου): Γεννημένος στο Στρυμονικό το 1886, αντάρτης των ΕΑΟ-ΠΑΟ. Έχασε τη ζωή του μαχόμενος εναντίον τμήματος του Βουλγαρικού Στρατού κατοχής στην Τριάδα Σερρών στις 12 Νοεμβρίου 1944.
     β.Ηλίας Θεοχαρίδης (του Αθανασίου): Αντάρτης των ΕΑΟ-ΠΑΟ από την Κουμαριά Σερρών, ο οποίος συνελήφθη από τον βουλγαρικό στρατό και εκτελέστηκε στην περιοχή του Στρυμονικού στις 18 Νοεμβρίου 1944, κατά τις τελευταίες ημέρες της κατοχικής αποχώρησης. 

Η δράση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ

    Παράλληλα, τα γύρω υψώματα χρησιμοποιήθηκαν ως ορμητήρια και από τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ (προερχόμενες από τη σύμπραξη των ομάδων «Οδυσσέας Ανδρούτσος» και «Αθανάσιος Διάκος»). Οι ομάδες αυτές χρησιμοποιούσαν το Στρυμονικό για τροφοδοσία και στρατολόγηση, γεγονός που προκαλούσε συχνές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις των Βουλγάρων στην περιοχή.
Οι εκτελέσεις της 15ης Νοεμβρίου 1941: Το Στρυμονικό περιλαμβάνεται επίσημα στη Λίστα των Μαρτυρικών Χωριών της Ελλάδας. Στις 15 Νοεμβρίου (κυρίως του 1941, ως άμεσο αντίποινο για την εξέγερση της Δράμας και τις πρώτες αντάρτικες ενέργειες στην περιοχή), πραγματοποιήθηκαν ομαδικές συλλήψεις και εκτελέσεις κατοίκων για παραδειγματισμό. Πιο συγκεκριμένα εκτελέστηκαν 30 άνδρες που μόλις είχαν επιστρέψει από το πολεμικό μέτωπο.
Το κλίμα μετά τη Σφαγή των Κερδυλίων: Η τρομοκρατία στην περιοχή είχε κορυφωθεί λίγο νωρίτερα (Οκτώβριος 1941) με το διπλανό Ολοκαύτωμα στα Άνω και Κάτω Κερδύλια από τον γερμανικό στρατό. Οι κάτοικοι του Στρυμονικού έζησαν υπό το καθεστώς του διαρκούς φόβου ότι το χωριό τους θα είχε την ίδια τύχη (πλήρης πυρπόληση και αφανισμός).
Εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στα Κρούσσια: Κατά τη διάρκεια των ετών 1942-1944, Γερμανοί και Βούλγαροι στρατιώτες πραγματοποιούσαν συχνές εφόδους στο χωριό, καίγοντας σπίτια που θεωρούνταν «γιάφκες» των ανταρτών και εκτελώντας μεμονωμένα όσους θεωρούσαν υπόπτους.

Οι Τελευταίες Ημέρες της Κατοχής (Νοέμβριος 1944)
 
Ακόμα και κατά την αποχώρησή τους, οι κατοχικές δυνάμεις συνέχισαν τα αντίποινα. Όπως αναφέρθηκε, στα μέσα Νοεμβρίου του 1944 (ενώ η υπόλοιπη Ελλάδα απελευθερωνόταν), βουλγαρικά τμήματα που οπισθοχωρούσαν συγκρούστηκαν με αντάρτες στην περιοχή και προχώρησαν σε συλλήψεις και εκτελέσεις αγωνιστών (όπως του Ηλία Θεοχαρίδη) μέσα ή κοντά στο Στρυμονικό.
 
Βιβλιογραφία
Ø  Βικιπαίδεια
Ø  Μνήμες από την κατοχή στην Ελλάδα : https://www.occupation-memories.org/downloads/alfa-el.pdf
Ø  ΟΙ Σερραίοι και οι Σέρρες: https://emeiserron.gr/wp-content/uploads/2024/01/03.-%CE%A3%CE%95%CE%A1%CE%A1%CE%95%CE%A3-1912-1918-%CF%84%CF%81%CE%AF%CF%84%CE%BF%CF%82-%CF%84%CF%8C%CE%BC%CE%BF%CF%82.pdf
Ø  Οι Σέρρες και η περιοχή τους: https://www.serres.gr/synedrio100/wp-content/uploads/2012/09/nikos-karagiannakidis-christos-kalintzoglou1.pdf
Ø  Θέματα στρατιωτικής Ιστορίας: https://stratistoria.wordpress.com/2015/06/06/1944-ethiki-antistasi-dead/

Επισήμανση: Η φωτογραφία είναι από τη σελίδα: https://www.e-prologos.gr/%CF%84%CE%B1-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%B9%CE%AC-%CF%80%CE%BF%CF%85-%CE%AD%CE%BA%CE%B1%CF%88%CE%B1%CE%BD-%CE%BF%CE%B9-%CE%B3%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%BF%CE%AF-%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%82/