Η μεγάλη ληστεία στο Στρυμονικό Σερρών... γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας

 

Στις 11 Δεκεμβρίου του 1924 στην περιοχή του Στρυμονικού Σερρών (Όρλιακο ονομαζότανε μέχρι και τo 1927) σημειώνεται μία από τις μεγαλύτερες ληστείες της εποχής εκείνης με λεία πάνω από 200.000 δραχμές. Ήταν ένα από τα πλέον εντυπωσιακά χτυπήματα ληστειών που σημειώθηκαν ποτέ.

Δράστες είναι:

• ο Δημήτριος (Μήτρος) Τζατζάς (επικεφαλής της ομάδας)*

• ο Δημήτριος Μπουρλής,

• ο Σπύρος Γκανάτσιος ή Γκάτσιος,

• ο Βασίλης Μπούτος ή Μπότσαρος

oι οποίοι με τις οδηγίες του Δημητρίου Τζατζά σταμάτησαν στην επαρχιακή οδό Στρυμονικού – Θεσσαλονίκης πέντε (5) αυτοκίνητα και κατόρθωσαν ανενόχλητοι να ληστέψουν τους επιβαίνοντες σε αυτά

Πιο συγκεκριμένα ο προαναφερόμενος λήσταρχος με τους συνεργάτες του, πλήρως ενήμεροι για την αυτοκινητοπομπή, έκλεισαν το πρωί της ημέρας με συρματόπλεγμα την οδό και ακινητοποίησαν τα αμάξια, στα οποία επέβαιναν επιφανείς έμποροι καπνού,, άλλοι επαγγελματίες ιατροί και μέλη των οικογενειών τους, συνολικά είκοσι εννέα (29) άτομα. Τα αυτοκίνητα είχαν ξεκινήσει από την Νιγρίτα με προορισμό την πόλη της Θες/νίκης. Οι ληστές διάλεξαν ένα ανηφορικό σημείο όπου τα αυτοκίνητα μείωναν ταχύτητα. Διάλεξε μια στροφή με μικρή ορατότητα, έστησε το συρματόπλεγμα κόβοντας τον δρόμο στα δύο. Το ύψος των τιμαλφή αλλά και των χρημάτων που κλάπηκαν ανήρχετο στο υπέρογκο για την εποχή εκείνη ποσό των 200.000 δραχμών. Οι ληστές άδειασαν τα ρεζερβουάρ των αυτοκινήτων και ανενόχλητοι διέφυγαν προς την γύρω περιοχή. Μέσω της Δοιράνης έφτασαν στην Σερβία όπου σύμφωνα με τον ιστορικό βρήκαν καταφύγιο σε γνωστούς τους ληστοτρόφους. Είναι γνωστό ότι η οικογένεια του Τζατζά διέμενε στο Μοναστήρι μια κωμόπολη κοντά στα Σκόπια. Στην Σερβία προσπαθώντας να κερδίσουν χρόνο για να ξεχαστεί το γεγονός και να καταλαγιάσει ο κουρνιαχτός, αγόρασαν ορισμένα αιγοπρόβατα και προσπάθησαν να ζήσουν για λίγο διάστημα ως κτηνοτρόφοι. Οι επιβάτες των αυτοκινήτων μετά την ληστεία κατόρθωσαν και έφτασαν στην κωμόπολη του Λαγκαδά και ύστερα στην Θεσσαλονίκη όπου και κατήγγειλαν το γεγονός. Η τότε χωροφυλακή ξεκίνησε μια τεράστια επιχείρηση για τον εντοπισμό των ληστών, τόσο στον κάμπο των Σερρών, στην Κοινότητα του Όρλιακο και των παρακείμενων χωριών, όπως και στο όρος Μπέλλες χωρίς όμως αποτελέσματα. Στην επιχείρηση εντοπισμού βοηθούσε και ο στρατός ξηράς με αποσπάσματα στρατιωτών. Η όλη προσπάθεια τους επικεντρώθηκε στο κλείσιμο των στενών της Κρέσνας προκειμένου να αποκλείσουν τους δρόμους διαφυγής προς τα σύνορα. Όπως αποδείχθηκε από τα γεγονότα οι ληστές κατόρθωσαν να ξεφύγουν και να φτάσουν στην Σερβία από την λίμνη της Δοιράνης.

  Σύμφωνα με τον γιατρό Τζηρίδη, ο οποίος επέβαινε σε ένα από τα πέντε αυτοκίνητα και ήταν ένας εκ των ληστευθέντων, ο επικεφαλής των ληστών «έφερε γαλλικόν στρατιωτικόν μανδύαν γαλάζιου χρώματος, δύο σταυρωτές τελαμώνες που κρατούσαν και συνεκράτουν επί της μέσης του μεγάλην φυσιογγιοθήκην πλήρη φυσιγγίων και εις τας χείρας του εκράτει βουλγαρικόν όπλον μάνλιχερ»

Ένα μήνα αργότερα, τον Ιανουάριο του 1925, οι ληστοτρόφοι κατέδωσαν του ληστές και οι Σερβικές αρχές τους συνέλαβαν και τους παρέδωσαν στις Ελληνικές αστυνομικές αρχές (Φλώρινας), εκτός από τον Βασίλη Μπούτο που καθ΄ οδόν προς την πόλη του Μοναστηρίου κατόρθωσε να δραπετεύσει. Φέρεται ιστορικά ότι ανθυπομοίραρχος Φλωρίνης Στεφανάκης συνόδευσε σιδηροδέσμιους και μέχρι τις φυλακές του Γεντί Κουλέ τους ληστές. Τον Μάρτιο του 1925 ο Δημήτριος Τζατζάς κατόρθωσε σε συνεργασία με τον Δημήτριο Μπουρλή γνωστός με το παρατσούκλι «γερο-Σκοτίδας»,να δραπετεύσει από τις φυλακές πηδώντας από ύψος 8 μέτρων. Στην προσπάθεια αυτή ο ίδιος χρησιμοποίησε και μια ομπρέλα ως ….αερόστατο, ενώ ο φίλος του τραυματίστηκε βαριά, χτυπώντας στην σπονδυλική στήλη. Μη μπορώντας να κάνει αλλιώς ο Δημήτριος Τζατζάς τον κουβάλησε με τους ώμους του μέχρι και το δάσος του Σέιχ Σου όπου και τον εγκατέλειψε σε παρακείμενο ρέμα, για να τον βρουν αργότερα οι χωροφύλακες που τους κυνηγούσαν. Τελικά η σύλληψη από τις καταδιωκτικές αρχές του Δημητρίου Μπουρλή πραγματοποιήθηκε στις 7 Ιουλίου 1925. Όλοι τους θα καθίσουν στο εδώλιο του Γ΄ Διαρκούς Στρατοδικείου της Θεσσαλονίκης (πλην του Δημήτριου Τζατζά) και θα δικαστούν με αυστηρότητα και με συνοπτικές διαδικασίες.

 Η απόφαση του δικαστηρίου ήταν η ακόλουθη:

• Ο Δημήτριος Μπουρλής καταδικάστηκε σε θάνατο και η απόφαση εκτελέστηκε ύστερα από λίγες ημέρες.
• Ο Σπύρος Γκανάτσιος ή Γκάτσιος καταδικάστηκε σε ισόβια δεσμά
• Ο Νικόλαος Κοζάρας* (άλλος ληστής της εποχής) απαλλάχτηκε λόγω αμφιβολιών, στην συμμετοχή του στην ληστεία(;).

Βιβλιογραφία:

  1. Βικιπαίδεια

2. Βασίλη Τζανακάρη «Τα παλληκάρια τα καλά σύντροφοι τα σκοτώνουν»-Εκδόσεις Καστανιώτη Α.Ε., Αθήνα 2002.

3. http://www.serrelib.gr/pdf/imerologio.pdf

4. http://www.katakali.net/drupal/?q=listarxoi/o-oraios-ton-oreon

Σημειώσεις

• Ο Δημήτριος Τζατζάς, γεννήθηκε το 1888. Κατά την διάρκεια της στρατιωτικής του θητείας το 1914 (σε ηλικία 26 χρονών) δεν του δόθηκε άδεια για να φροντίσει τα της κηδείας του αδελφού του που πέθανε στις φυλακές, λιποτάκτησε και ξεκίνησε την δράση του ως ληστής. Αρχικά ως ζωοκλέφτης. Το 1917 παραδόθηκε προκειμένου να του δοθεί χάρη αλλά κατέληξε στις φυλακές της Λάρισας από τις οποίες δραπέτευσε ξεκινώντας εκ νέου δράση ως ληστής. Έγινε ιδιαίτερα γνωστός για την απαγωγή του γερουσιαστή Σωτηρίου Χατζηγάκη το 1929 στη Θεσσαλία. ήταν επικηρυγμένος για 700.000 δρχ., σκοτώθηκε σε συμπλοκή με καταδιωκτικά αποσπάσματα στις 23 Μαρτίου του 1930, κοντά στο χωριό Ελάτεια λίγο έξω από την Λάρισα.

• ο Νικόλαος Κοζάρας δεν αναφέρεται συγκεκριμένα  ότι συμμετείχε στην ληστεία αλλά δικάστηκε και καταδικάστηκε στην ίδια δίκη

φωτογραφίες: από https://www.facebook.com/photo/?fbid=10242115937144928&set=gm.3604555386349603&idorvanity=2289710007834154

και 

 https://www.gtp.gr/(Φωτογραφία © Portal Ελληνικών Αεροφωτογραφιών )

Το χρονικό της γέφυρας του Στρυμονικού /Δημήτριος Γκόγκας

 Κατασκευάστηκε  το έτος 1952

Με διάφορες επιδιορθώσεις μέχρι και 

την 1η Αυγ 2018 όταν και κατεδαφίστηκε 

είχε κατασκευαστεί και μικρή γέφυρα 

αποκλειστικά για τους πεζούς.

**

 Κατεδαφίστηκε την 1η εβδομάδα του Αυγούστου 2013 

(1-7 Αυγούστου 2013)χωρίς να υπάρχει εναλλακτική λύση για την σύνδεση των δύο οικισμών πλην των τσιμεντο-γεφυρών που όταν έβρεχε δεν ήσαν διαβατές! 

Ύστερα από 5 χρόνια στις 12 Ιουλ 2018 εγκαινιάστηκε η νέα γέφυρα. Μέχρι το χρονικό αυτό σημείο, οι κάτοικοι υπέστησαν απίστευτη ταλαιπωρία, ειδικά οι ηλικιωμένοι. 

Η νέα γέφυρα μπορεί να υποστηρίξει κανείς ότι αποτελεί κατασκευαστικό στολίδι για  την Κοινότητα. 

Εικονοστάσια στα σπίτια του Στρυμονικού

 γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας 

     

Στην ανάρτηση αυτή δεν θα αναφερθούμε στην προέλευση των εικονοστασίων στα σπίτια των κατοίκων του Στρυμονικού, εξάλλου αυτή η συνήθεια έχει να κάνει με την βαθειά ελληνορθόδοξη παράδοση. Μαζί λοιπόν με την εγκατάσταση των κατοίκων στους πρόποδες του Κορφοβουνίου, μεταφέρθηκαν ανάμεσα σε όλα τα υπάρχοντα και τα μικρά εικονοστάσια, όπου έπαιρναν ανάσες οι άγιοι, στέκονταν και καρτερούσαν τους αγώνες των ανθρώπων για επιβίωση.
   Τα εικονοστάσια λοιπόν, οι στάσεις των εικόνων, τα μικρά στασίδια των αγίων, τοποθετούνταν στις ανατολικές γωνίες του κάθε σπιτιού, (για να προσεύχονται οι πιστοί προς την ανατολή),στα πλευρά της εισόδου, άλλες φορές στην κουζίνα και τις περισσότερες στο μικρό προθάλαμο πριν από την σάλα ή την κρεβατοκάμαρα.
    Κατασκευάζονταν από ξύλο, σε τριγωνική μορφή για να μπορούν να προσαρμόζονται εύκολα στις γωνίες των σπιτιών, χωρίς αυτό να αποκλείει και οποιαδήποτε άλλη μορφή ή κατασκευή. Στο πατρικό σπίτι στο Στρυμονικό ακόμα υπάρχει εικονοστάσι με τζάμι και πόρτα, σκαλισμένο με εικόνες από αμπέλια και σταφύλια. Στην κορυφή υπάρχει εσοχή για να κρεμιέται το καντήλι, ενώ στις δύο άκρες του κρεμαστάρια για να αγκιλώνεται σε καρφιά στον τοίχο. Ο ξύλινος σταυρός πάντα στην κορυφή του εικονοστασίου.
   

Οι νοικοκυρές φρόντιζαν για τον καλοπισμό του, τοποθετώντας κάποιο άσπρο πανί ή κέντημα, εικόνες  του Χριστού και της Παναγίας, και φυσικά των Αγίων του σπιτιού, των Αγίων που ταυτίζονταν με τα ονόματα που συναντούσαμε μέσα στα σπίτια. Του Αγίου Αντωνίου, Δημητρίου κτλ. Στο εικονοστάσι υπήρχαν και τα στέφανα του γάμου, των παπούδων!
  Στο εικονοστάσι μπορούσαμε να δούμε φυλαχτά, λουλούδια αποξυραμένα από την εκκλησία, συνήθως μετά τον επιτάφιο, βαγια, κόκκινα αυγά για την καλοτυχία, κάποιο τάμα της οικογένειας κ.α. Όσα εικονοστάσια δεν είχαν υποδοχή για καντήλι, (που σχεδόν πάντα ήταν αναμμένο),  οι νοικοκυρές έβαζαν ένα μικρό ποτήρι πάνω από ένα πιατάκι του καφέ και το γέμιζαν με τις συνήθεις αναλογίες. 2/3 νερό και 1/3 καλό λάδι γιατί αυτό ήταν το σωστό. Δίπλα αφήνανε τα φυτιλάκια, τα σπίρτα για να τα βρίσκουν εύκολα, ενώ υπήρχε ακόμα το θυμιατό, τα καρβουνάκια και το θυμίαμα. Κατά τις ημέρες του Πάσχα, αφήνανε  και ένα μαύρο πανί ή μαύρο τσεμπέρι, δείγμα πένθους.

Προς γνώση των αναγνωστών επισημαίνω ότι τα εικονοστάσια κατανέμονται σε 3 κατηγορίες:

α. Το Τέμπλο του Ιερού Ναού

β. Το Οικιακό Εικονοστάσι στο οποίο αναφερθήκαμε παραπάνω 

γ. Τα Εικονοστάσια των Δρόμων (Προσκυνητάρια)

Η Ιστορία του Γυμνασίου Στρυμονικού Σερρών / Δημήτριος Γκόγκας

       

Το Γυμνάσιο Στρυμονικού ιδρύθηκε και λειτούργησε κατά το σχολικό έτος 1964/65 ως παράρτημα του 1ου Γυμνασίου Σερρών. Πρωταρχικός στόχος ήταν να καλυφθούν οι  ανάγκες φοίτησης μαθητών του Στρυμονικού και των γειτονικών χωριών. Αρχικά το Γυμνάσιο στεγαζόταν σε ενοικιαζόμενο κτίριο επί του κεντρικού δρόμου της Κοινότητας που είχε λειτουργήσει  ως ιδιωτικό Γυμνάσιο από το 1959.

    Το 1972 έγινε ανεξάρτητο 6τάξιο Γυμνάσιο, ενώ το 1976, όταν τα 6τάξια Γυμνάσια διαχωρίστηκαν σε Γυμνάσια και Λύκεια, άρχισε η πορεία του 3τάξιου Γυμνασίου Στρυμονικού.
    Το Σεπτέμβριο του 1980 το Γυμνάσιο του Στρυμονικού στεγάστηκε σε νέο σύγχρονο σχολικό κτίριο.
    Το 2011 έγινε η συγχώνευση του Γυμνασίου Στρυμονικού με το Γυμνάσιο Προβατά, οπότε το μαθητικό δυναμικό σχεδόν διπλασιάστηκε.
 
πηγή: http://www.gymstrym.gr/about-us/
http://strimoniko.blogspot.com.cy/2010/05/blog-post_7537.html

Στρυμονικό: Οι δύο κεντρικές γέφυρες : Των πεζών και των οχημάτων

 οι οποιες καταστράφηκαν και αντικαταστάθηκαν από μία σύγχρονη γέφυρα που ένωσε με ασφάλεια τους δύο μαχαλάδες του Στρυμονικού. Σε άλλη ανάρτηση θα αναφερθούμε σε όλη εκείνη την τραγική ιστορία της κατεδάφισης, στην αγωνία της ένταξης ή μη της καταστκευής της νέας γέφυρας σε περιφερειακό σχεδιασμό αναβάθμισης της περιοχής κτλ. 

Στρυμονικό Σερρών : Το φαγητό που μας ένωνε και μας ενώνει / Μια συλλογή συνταγών από τον Δημήτριο Γκόγκας

 https://issuu.com/dimitriosgogas/docs/____________________________________5ff5a85622f9b6

Η τάξη της κας Ασημίνας Λάγκα

 Η Ασημίνα Λάγκα ήταν η δασκάλα που είχα την αίσθηση ότι ήταν αυτή που μου κέντριζε το ενδιαφέρον για μάθηση. Εδώ λοιπόν στην αναμνηστική αυτή φωτογραφία μπροστά από την είσοδο του Δημοτικού Σχολείου Στρυμονικού, η Ασημίνα Λάγκα μαζί με τους 29 μαθητές της 

·                Πετρούλα Μήτκα,
·                Δήμητρα Μόνη,
·                Αγγελος Παγώνης,
·                Γκόγκας Δημήτριος,
·                Κωνσταντίνος Γκόγκας,
·                Ιωάννης Στρουμπίνης,
·                Αθανάσιος Δεμερτζής,
·                Βασίλειος Τερμπεζίδης,
·                Νικόλαος Χατζησταυρίδης,
·                Νίκος Τουρμπεσλής,
·                 Άλκης Δουλγέρης,
·                Νίκος Δεμερτζής,
·                Άγγελος Γεωργαντάς,
·                Ευαγγελία Γκιόση,
·                Μορφούλα Τσελέπη,
·           Σαβίδης 

ας με συγχωρέσουν οι υπόλοιποι που δεν θυμάμαι τα ονόματά τους, έχω να τους δω πάνω από 30 χρόνια.........Σε σύνολο 29 μαθητών μόνο 9 κορίτσια! Τώρα, όλοι στην ηλικία των 61-62 χρόνων!

Η εποχή του θέρους στο Στρυμονικό

 γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας 

Όταν έρχονταν το Καλοκαίρι η ζωή στο Στρυμονικό τις δεκαετίες του 1940-1990 λειτουργούσε σε γοργούς ρυθμούς. Ξεκινούσε ο Θερισμός και όλες οι οικογένειες που είχαν χωράφια με στάρι και κριθάρι έπρεπε να κατέβουν στον κάμπο για να θερίσουν. Υπήρχε τεράστια ένταση και συμμετείχαν στον θερισμό όλα τα μέλη των οικογενειών. Δεν υπήρχαν περιθώρια για ολιγωρίες. 

Θέριζαν ολάκερες ημέρες. Έπρεπε να προλάβουν κυρίως τον καιρό. Οι άνδρες χωρίς πουκάμισα ή με άσπρα και γκρι πουκάμισα ( τα χρώματα της εποχής) με ανοιγμένα στα στήθη, ιδρωμένοι και κατάκοποι πάσχιζαν να φέρουν όσο πιο γρήγορα μπορούσαν σε πέρας τον θερισμό. Δίπλα τους οι γυναίκες με το μαντήλι και το τσεμπέρι στο κεφάλι, με την ποδιά και τα μακριά φορέματα για να μην τους τσιμπούν οι μύτες από τα στάχυα, έδιναν τον δικό τους αγώνα. Τα δρεπάνια και τα δικράνια, είχαν την τιμητική τους. Δίπλα από κάθε θεριστή μαζεύονταν οι σωροί από τα στάχυα, τα έδεναν με σχοινί, σπάγκους ή σύρματα και τα έκαναν δεμάτια,  ενώ από πίσω περνούσαν αυτοί που φόρτωναν τα κάρα για να μεταφερθεί όλος ο κόπος είτε στην αυλή του σπιτιού είτε σε κάποιο αλώνι για να ξεχωρίσει το στάρι από το κορμό. Οι ώρες του μεσημεριού τους έβρισκαν στο χωράφι. Επέλεγαν ένα σκιερό μέρος πλησίον του και άνοιγαν τον μποξά και τις μαντίλες για να τοποθετήσουν επάνω το λιγοστό φαγητό τους (τηγανητές μελιτζάνες, τυρί, πιπεριές, ελιές, ζυμωτό ψωμί, καρπούζι, πεπόνι ). Δεν σταματούσαν ίσως για λίγη ώρα ύπνου κάτω από τα δένδρα. Μετά, ο κάματος συνεχίζονταν μέχρι αργά το βράδυ που γυρνούσαν πίσω, όπου τις νοικοκυρές τις περίμενε το σπίτι και οι δουλειές του. Δύσκολες εποχές. 

Αργότερα όταν έκαναν την εμφάνισή τους οι θεριστικές μηχανές (οι κουμπίνες, οι κομπίνες) τα πράγματα απλοποιήθηκαν. Ο πατέρας μου θυμάμαι που έτρεχε ολημερίς να κλείσει ραντεβού για να μπορέσει να θερίσει, ή να μάθει σε ποια περιοχή θα ήταν η κουμπίνα για να δώσει το παρόν και να κατορθώσει να θερίσει. Οι περιοχές του κάμπου, του Τσάλτεπε, του Σαλτικλή κ.α ζούσανε μαζί με τους Στρυμονικιώτες.  Οι ιδιοκτήτες τότε των μηχανών αυτών, ελλείψει χρημάτων έπαιρναν ένα τσουβάλι στάρι ανά στρέμμα ίσως και περισσότερο δεν θυμάμαι ακριβώς ή και αναλογικά ( σε σχέση με την παραγωγή του στρέμματος) Η κο(υ)μπίνα, θέριζε, ξεχώριζε το στάρι και το τοποθετούσε σε σακιά έτοιμο να μεταφερθεί στο σπίτι. Κο(υ)μπίνες στο Στρυμονικό είχαν οι οικογένειες των Τεγγελίδη, Τσιμπλινίδη και ίσως κάποιες άλλες που τώρα δεν θυμάμαι. Σήμερα ο τρόπος αυτός θερισμού συνεχίζεται με τις εξελιγμένες πλέον μηχανές. 

Το ξωκλήσι του Αγίου Χαράλαμπου στο Στρυμονικό Σερρών

  Δημήτριος Γκόγκας

 Πριν από χρόνια η κα Βούλας Κατσουρίδου, μου είχε στείλει φωτογραφίες από το ερηπωμένο ξωκκλήσι του Αγίου Χαραλάμπους, που βρίσκεται και στο ομώνυμο ρέμα στην περιοχή της Κοινότητάς μας. Ψάχνοντας στα ... βαθειά του υπολογιστή μου τις βρήκα και νομίζω πως αξίζει τον κόπο να τις δούμε όλοι μαζί. 

το νέο ξωκκλήσι που η αρχιτεκτνικη του είναι "ξένη" με το τοπίο που το φιλοξενεί

Η Φωτογραφία του Αγίου Χαραλάμπους που υπάρχει στο ξωκλήσι

«Χαρταλάτσια»: Μια συνταγή των ντόπιων του Στρυμονικού Σερρών

 γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας 

ΥΛΙΚΑ: 

• γιαούρτι υλιστόν*, 
• 2 αυγά, 
• φρέσκο βούτυρο (αγελάδας), 
• αλάτι, 
• λάδι.

ΕΚΤΕΛΕΣΗ:

Βάλτε σε μία λεκάνη το "υλιστόν", λίγο αραιωμένο, τ’ αυγά, λίγο αλάτι και αλεύρι όσο σηκώνει και ζυμώστε τα. Όταν η ζύμη δεν κολλά στα χέρια μας, είναι έτοιμη. Αφήστε τη για περίπου 15 λεπτά κι έπειτα κόψτε τη σε μπάλες, στο μέγεθος μικρού πορτοκαλιού. Ανοίξτε φύλλα ζύμης στις διαστάσεις ενός τηγανιού, με πάχος μισό δάχτυλο. Στη συνέχεια κάψτε καλά αρκετό λάδι στο τηγάνι και τηγανίστε τα φύλλα, ένα ένα, σε μέτρια φωτιά. Αφήστε να ροδίσουν καλά και από τις δύο πλευρές. Έπειτα, τοποθετήστε τα στην πιατέλα με τον εξής τρόπο: μόλις γίνει το ένα χαρταλάτσ’ (φύλλο), αλείψτε το με βούτυρο και από τις δύο πλευρές και βάλτε το σε πιατέλα. Κάντε το ίδιο με το δεύτερο, τοποθετώντας το πάνω από το πρώτο. Συνεχίστε έτσι, ώσπου να γίνουν όλα τα φύλλα. Τρώγονται ζεστά, αλλά και κρύα, σκέτα ή με γιαούρτι.
 
*Το "υλιστόν" είναι το καλά στραγγισμένο γιαούρτι, το οποίο τρώγεται είτε αραιωμένο με νερό είτε όπως είναι. Μπορείτε να το βρείτε στα καταστηματα τροφίμων. Εάν δεν έχετε "υλιστον" για τα χαρταλάτσια, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε στραγγιστό γιαούρτι, ανακατεμένο με λίγο απλό γιαούρτι, για να είναι λίγο ρευστό.

9 Σεπ 1942 : Τι συνέβη εκείνη την ημέρα στο Στρυμονικό Σερρών;

 

Η περιοχή του Στρυμονικού Σερρών είχε μια ιδιαιτερότητα κατά την διάρκεια του Β΄ παγκοσμίου πολέμου και την εισβολή των Γερμανών στην Ελλάδα και φυσικά στον νομό Σερρών. Ενώ λοιπόν το μεγαλύτερο μέρος του νομού Σερρών (ανατολικά του Στρυμόνα) παραχωρήθηκε από τους Ναζί στη σκληρή Βουλγαρική φασιστική κατοχή, το Στρυμονικό —λόγω της στρατηγικής του θέσης, της εγγύτητας στη Θεσσαλονίκη και της Γέφυρας του Όρλιακου— παρέμεινε υπό άμεσο Γερμανικό έλεγχο (Γερμανική Ζώνη Κατοχής Κεντρικής Μακεδονίας).
   Μέχρι όμως να φτάσουμε στην 9^η Σεπ 1942, ημέρα Τετάρτη, και σε ένα από τα πιο σκοτεινά και μαρτυρικά κεφάλαια του Στρυμονικού Σερρών, ας δούμε πολύ σύντομα τα ιστορικά γεγονότα που μας οδηγούν σε αυτή την ημέρα.
   α. Η Μάχη του Μπέλλες και των Οχυρών: Στις 6 Απριλίου 1941 ξεκινά η γερμανική εισβολή στην Ελλάδα (Επιχείρηση Μαρίτα). Το βάρος της επίθεσης δέχτηκε η Γραμμή Μεταξά στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα (οροσειρά Μπέλλες και οχυρό Ρούπελ)
 β. Η κατάρρευση του μετώπου: Παρά την ηρωική αντίσταση των Ελλήνων στρατιωτών, οι γερμανικές μεραρχίες «πάντσερ» κατάφεραν να υπερκεράσουν τα οχυρά μέσω του γιουγκοσλαβικού εδάφους. Κατηφορίζοντας προς την κοιλάδα του Στρυμόνα, οι Γερμανοί κατέλαβαν αμέσως το Στρυμονικό  ενώ μέχρι και τις 9 Απριλίου 1941 είχε καταληφθεί και η πόλη των Σερρών.
 
Το χρονικό της 9^ης Σεπ 1942, ημέρα Τετάρτη
 
     Κατά την υποχώρηση από το πολεμικό μέτωπο και διάλυση του ελληνικού στρατού τον Απρίλιο του 1941, πολλοί κάτοικοι του Στρυμονικού (αλλά και στρατιώτες που επέστρεφαν από το μέτωπο) μάζεψαν και έκρυψαν όπλα, σφαίρες και χειροβομβίδες. Το υλικό αυτό φυλασσόταν σε κρύπτες, μαντριά και αμπάρια (αποθήκες σιταριών και άλλων δημητριακών), με σκοπό να χρησιμοποιηθεί από τα πρώτα αντιστασιακά σώματα που άρχισαν να οργανώνονται στα Κερδύλια όρη, την περιοχή της Βισαλτίας και την ευρύτερη περιοχή του Ν. Σερρών. Οι Γερμανοί διενεργούσαν τακτικές, ξαφνικές εφόδους (μπλόκα) σε όλα χωριά της περιοχής. Στις 9 Σεπτεμβρίου 1942, μετά από έρευνα σε σπίτια του χωριού, οι κατοχικές δυνάμεις εντόπισαν τον παράνομο οπλισμό. Με βάση τις γερμανικές διαταγές, η κατοχή οπλισμού επέσυρε την ποινή του θανάτου. Έτσι οι Γερμανοί:
·       Εκτέλεσαν επί τόπου 9 κατοίκους του χωριού ως παραδειγματισμό.
·   Πυρπόλησαν δύο σπίτια στα οποία βρέθηκε το πολεμικό υλικό, προκειμένου να τρομοκρατήσουν τον υπόλοιπο πληθυσμό για να μην βοηθά τους αντάρτες.
Το  γεγονός της εκτέλεσης των 9 κατοίκων αποτελεί κλασικό παράδειγμα των «αντιποίνων» (Vergeltung) που εφάρμοζε με απόλυτη σκληρότητα η Βέρμαχτ στην Ελλάδα:

 

Πρέπει να επισημάνουμε ότι η τρομοκρατία των Γερμανών στο Στρυμονικό εκείνη την περίοδο (φθινόπωρο του 1942) δεν ήταν τυχαία. Λίγους μήνες νωρίτερα (Οκτώβριος 1941), οι Γερμανοί είχαν ισοπεδώσει τα γειτονικά Άνω και Κάτω Κερδύλια, εκτελώντας πάνω από 200 αμάχους. Το Στρυμονικό βρισκόταν υπό συνεχή επιτήρηση, καθώς οι Ναζί φοβούνταν ότι η στρατηγική γέφυρα του χωριού θα μπορούσε να γίνει στόχος σαμποτάζ από την Ελληνική Αντίσταση.
 
Παρατήρηση: Προσπάθησα να βρω τα στοιχεία των 9 εκ τελεσθέντων, μα κατέστη αδύνατον! Ακολουθώντας μια λογική πορεία σκέψης(έτσι πιστεύω), υπέβαλα αίτημα (ερώτημα) στον Δήμο Ηράκλειας όπου ανήκει το Στρυμονικό Σερρών αλλά και στην Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτας, προκειμένου να μου αποστείλουν από πιθανά αρχεία, τα ονοματεπώνυμα των 9 αυτών κατοίκων του Στρυμονικού.
 
Βιβλιογραφία
 
Α. Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σερρών: https://serrelib.gr/el/serraiko-apothetirio/i-boylgariki-katohi-stis-serres-kata-tin-periodo-41-44
Β. Εθνικό ίδρυμα Ερευνών: https://www.eie.gr/en/institutes/ihr/research/sections/snr/research/clusters/politics-institutions-and-power/political-history-of-the-greek-state/database-of-german-military-and-paramilitary-units-in-greece-1941-1944-45/
Γ. Μαύρη Βίβλος της Κατοχής: https://ww2istories.gr/images/amaxoi/mavrivivlos.pdf
Δ. Βικιπαίδεια
Ε. https://strimonikoserres.blogspot.com/2026/05/blog-post_490.html
 
 

Γεώργιος Χατζηγεωργίου: Ο έμπορος από την Στρώμνιτσα που αγοράσε το τσιφλίκι του Όρλιακου

 

     

Στην ιστορία του Στρυμονικού Σερρών, υπάρχει το όνομα του Γεωργίου Χατζηγεωργίου, ο οποίος αγόρασε το τσιφλίκι του Ορλιάκου, κατά την περίοδο 1878-1880. Ο Γεώργιος Χατζηγεωργίου, γεννήθηκε το έτος 1976 και  ήταν μέλος μιας από τις πιο ισχυρές, εύπορες και ιστορικές οικογένειες εμπόρων, γαιοκτημόνων και προυχόντων της Μακεδονίας. Η οικογένεια του είχε βαθιές ρίζες στην περιοχή της Μακεδονίας (με ισχυρούς κλάδους σε Σέρρες, Στρώμνιτσα, απ΄ όπου και η καταγωγή του (περιοχή Σκοπίων)και Θεσσαλονίκη). Δραστηριοποιούταν κυρίως στο εμπόριο καπνού και αγροτικών προϊόντων, καθώς και σε τραπεζικές/δανειστικές δραστηριότητες, γεγονός που του έδινε την απαραίτητη τεράστια ρευστότητα για να αγοράζει ολόκληρα οθωμανικά κτήματα (τσιφλίκια). Η εξαγορά του τσιφλικιού ‘Ορλιακο ( όπως γνωρίζουμε ήδη μετονομάστηκε σε Στρυμονικό το 1927) έγινε σε μια κρίσιμη ιστορική καμπή. Μετά το τέλος του Ρωσοτουρκικού Πολέμου (1877-1878) και τη Συνθήκη του Βερολίνου, πολλοί Οθωμανοί – Τούρκοι,  άρχισαν να πουλάνε τις περιουσίες τους φοβούμενοι τις πολιτικές αλλαγές. Η έλευση του Γεώργιου Χατζηγεωργίου ως ιδιοκτήτη άλλαξε τις ισορροπίες, καθώς η γη πέρασε σε ελληνικά χέρια, ενισχύοντας με αυτό τον τρόπο, το ελληνικό στοιχείο της περιοχής. Δίνει οικονομικά κίνητρα (εργασία και αργότερα γη) με σκοπό να προσελκύσει άλλους Έλληνες, κυρίως από τις όμορες κοινότητες όπως της Μαγκριώτισσας (Τουρμπέσι ή Τουλμπέσι), το σημερινό ζευγολατιό.  Τα κατορθώνει και σε λίγα χρόνια οι Έλληνες αποτελούν την πλειονότητα στην περιοχή.
      Η οικογένεια Χατζηγεωργίου χρησιμοποίησε την οικονομική της ισχύ για να στηρίξει την ελληνική κοινότητα. Λειτούργησαν ως οικονομικοί υποστηρικτές των ελληνικών σχολείων και της Μητρόπολης Σερρών. Κατά τη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα, τα κτήματα και οι διασυνδέσεις της οικογένειας χρησίμευσαν ως καταφύγια, κρυψώνες και δίκτυα πληροφοριών για τα ελληνικά σώματα. Η επιρροή της οικογένειας συνεχίστηκε και τις επόμενες δεκαετίες. Είναι χαρακτηριστικό ότι μέλη της ίδιας οικογένειας (όπως ο νεότερος Γεώργιος Χατζηγεωργίου, γεννημένος το 1876, που ήταν μεγάλος καπνέμπορος) αναδείχθηκαν σε κορυφαίους πολιτικούς παράγοντες της Μακεδονίας, εκλεγόμενοι επανειλημμένα Βουλευτές Θεσσαλονίκης (το 1915, το 1920 και το 1926 με το Κόμμα των Ελευθεροφρόνων).
    Ο Γεώργιος Χατζηγεωργίου απεβίωσε το 1950.
 
Βιβλιογραφία
 
--Γεώργιος Ν. Χατζηγεωργίου, Το Βήμα, 29-12-1950, σελ. 2.
--Μητρώο πληρεξουσίων, γερουσιαστών και βουλευτών 1822-1935, Αθήνα 1986, Βουλή των Ελλήνων, σελ. 148 (αριθμ. 1753) https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/f3c70a23-7696-49db-9148-f24dce6a27c8/1822-1935.pdf
--Βικιπαίδεια
 

Η δράση Αντάρτικων Ομάδων στην περιοχή του Στρυμονικού Σερρών

 

Σ   

Στην περιοχή του Στρυμονικού Σερρών, μέρος της ευρύτερης περιοχής της Βισαλτίας, (το αναφέρω αυτό γιατί την εποχή εκείνη το Στρυμονικό ανήκε στην περιφέρεια Βισαλτίας) η ένοπλη αντίσταση κατά τη διάρκεια της Βουλγαρικής και Γερμανικής Κατοχής (1941-1944) οργανώθηκε από τις πρώτες αντάρτικες ομάδες που συγκροτήθηκαν στην κατεχόμενη Ελλάδα.

 Οι κύριες ανταρτικές ομάδες και οργανώσεις που έδρασαν στην περιοχή είναι οι παρακάτω:

--«Οδυσσέας Ανδρούτσος»: Η πρώτη και σημαντικότερη αντιστασιακή ομάδα στην περιοχή της Νιγρίτας, η οποία έδρασε στον κάμπο και στα ορεινά χωριά του Στρυμόνα. Ιδρύθηκε στα μέσα του καλοκαιριού του 1941 με πρωτοβουλία του ΚΚΕ και τη συμμετοχή εφέδρων αξιωματικών, έχοντας ως καπετάνιο τον δάσκαλο Χρήστο Μόσχο (ψευδώνυμο "Λασάνης").
--«Αθανάσιος Διάκος»: Συγκροτήθηκε την ίδια περίοδο και έδρασε στον ορεινό όγκο των Κρουσσίων (στα σύνορα Κιλκίς - Σερρών), πραγματοποιώντας σαμποτάζ (π.χ. ανατίναξη σιδηροδρομικής γραμμής Μουριών) και επιθέσεις κατά των κατοχικών δυνάμεων. Το 1942, τόσο ο «Αθανάσιος Διάκος» όσο και ο «Οδυσσέας Ανδρούτσος» ενώθηκαν και προσχώρησαν στον ΕΑΜ - ΕΛΑΣ.
--Εθνικές Αντάρτικες Ομάδες (ΕΑΟ) / ΠΑΟ): Στα μετέπειτα χρόνια της κατοχής, στην περιοχή έδρασαν και εθνικιστικές αντιστασιακές ομάδες της Πανελλήνιας Απελευθερωτικής Οργάνωσης (ΠΑΟ) και των Εθνικών Ομάδων (ΕΑΟ), με χαρακτηριστική παρουσία ανταρτών να μάχονται κατά των Βουλγάρων, όπως ο Χαράλαμπος Ευσταθιάδης από το Στρυμονικό που σκοτώθηκε σε μάχη στην Τριάδα Σερρών τον Νοέμβριο του 1944. Η παρουσία αυτών των ανταρτών, σε συνδυασμό με την τροφοδοσία τους από γύρω χωριά (όπως τα Άνω και Κάτω Κερδύλια), υπήρξε η αφορμή για αντίποινα και ολοκαυτώματα από τα κατοχικά στρατεύματα.

Το Στρυμονικό λοιπόν αποτέλεσε κομβικό σημείο κατά τη διάρκεια της τριπλής Κατοχής (Γερμανική- Βουλγαρική- Ιταλική) της Ελλάδας (1941-1944). Λόγω της γεωγραφικής του θέσης, στα όρια του ορεινού όγκου των Κρουσίων και της κοιλάδας του Στρυμόνα, βρέθηκε στο επίκεντρο της δράσης τόσο των αντιστασιακών οργανώσεων όσο και των σκληρών κατοχικών αντιποίνων.

Που εντοπίζεται η σημαντικότητα της κοινότητας του Στρυμονικού Σερρών και ποια ιστορική πραγματικότητα την χαρακτηρίζει;

--Η γέφυρα του Στρυμονικού, η γέφυρα δηλαδή του ποταμού Στρυμόνα, είχε τεράστια στρατηγική σημασία για τον έλεγχο των μετακινήσεων προς τη Νιγρίτα και τις Σέρρες. Ήδη από τις πρώτες ημέρες της βουλγαρικής διείσδυσης, η περιοχή έγινε πέρασμα κατοχικών δυνάμεων, γεγονός που ανάγκασε τις αντάρτικες ομάδες να αναπτύξουν έντονη δραστηριότητα δικτύων πληροφοριών και σαμποτάζ γύρω από το χωριό.
--Δράση των Εθνικών Ανταρτικών Ομάδων (ΕΑΟ - ΠΑΟ). Στο Στρυμονικό υπήρχε ισχυρός πυρήνας ανταρτών που εντάχθηκαν στις εθνικιστικές Εθνικές Αντάρτικες Ομάδες (ΕΑΟ) και την Πανελλήνια Απελευθερωτική Οργάνωση (ΠΑΟ). Οι αντάρτες αυτοί επιχειρούσαν στα Κρούσια και στον άξονα Σερρών-Θεσσαλονίκης, δίνοντας μάχες με τα βουλγαρικά στρατεύματα κατοχής.
Πεσόντες και Εκτελεσθέντες του Στρυμονικού: Η αντιστασιακή δράση ορισμένων εκ  κατοίκων είχε και τις συνέπειες της καθώς πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος, με χαρακτηριστικές περιπτώσεις αγωνιστών της περιοχής: 

          α. Χαράλαμπος Ευσταθιάδης (του Γεωργίου): Γεννημένος στο Στρυμονικό το 1886, αντάρτης των ΕΑΟ-ΠΑΟ. Έχασε τη ζωή του μαχόμενος εναντίον τμήματος του Βουλγαρικού Στρατού κατοχής στην Τριάδα Σερρών στις 12 Νοεμβρίου 1944.
     β.Ηλίας Θεοχαρίδης (του Αθανασίου): Αντάρτης των ΕΑΟ-ΠΑΟ από την Κουμαριά Σερρών, ο οποίος συνελήφθη από τον βουλγαρικό στρατό και εκτελέστηκε στην περιοχή του Στρυμονικού στις 18 Νοεμβρίου 1944, κατά τις τελευταίες ημέρες της κατοχικής αποχώρησης. 

Η δράση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ

    Παράλληλα, τα γύρω υψώματα χρησιμοποιήθηκαν ως ορμητήρια και από τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ (προερχόμενες από τη σύμπραξη των ομάδων «Οδυσσέας Ανδρούτσος» και «Αθανάσιος Διάκος»). Οι ομάδες αυτές χρησιμοποιούσαν το Στρυμονικό για τροφοδοσία και στρατολόγηση, γεγονός που προκαλούσε συχνές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις των Βουλγάρων στην περιοχή.
Οι εκτελέσεις της 15ης Νοεμβρίου 1941: Το Στρυμονικό περιλαμβάνεται επίσημα στη Λίστα των Μαρτυρικών Χωριών της Ελλάδας. Στις 15 Νοεμβρίου (κυρίως του 1941, ως άμεσο αντίποινο για την εξέγερση της Δράμας και τις πρώτες αντάρτικες ενέργειες στην περιοχή), πραγματοποιήθηκαν ομαδικές συλλήψεις και εκτελέσεις κατοίκων για παραδειγματισμό. Πιο συγκεκριμένα εκτελέστηκαν 30 άνδρες που μόλις είχαν επιστρέψει από το πολεμικό μέτωπο.
Το κλίμα μετά τη Σφαγή των Κερδυλίων: Η τρομοκρατία στην περιοχή είχε κορυφωθεί λίγο νωρίτερα (Οκτώβριος 1941) με το διπλανό Ολοκαύτωμα στα Άνω και Κάτω Κερδύλια από τον γερμανικό στρατό. Οι κάτοικοι του Στρυμονικού έζησαν υπό το καθεστώς του διαρκούς φόβου ότι το χωριό τους θα είχε την ίδια τύχη (πλήρης πυρπόληση και αφανισμός).
Εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στα Κρούσσια: Κατά τη διάρκεια των ετών 1942-1944, Γερμανοί και Βούλγαροι στρατιώτες πραγματοποιούσαν συχνές εφόδους στο χωριό, καίγοντας σπίτια που θεωρούνταν «γιάφκες» των ανταρτών και εκτελώντας μεμονωμένα όσους θεωρούσαν υπόπτους.

Οι Τελευταίες Ημέρες της Κατοχής (Νοέμβριος 1944)
 
Ακόμα και κατά την αποχώρησή τους, οι κατοχικές δυνάμεις συνέχισαν τα αντίποινα. Όπως αναφέρθηκε, στα μέσα Νοεμβρίου του 1944 (ενώ η υπόλοιπη Ελλάδα απελευθερωνόταν), βουλγαρικά τμήματα που οπισθοχωρούσαν συγκρούστηκαν με αντάρτες στην περιοχή και προχώρησαν σε συλλήψεις και εκτελέσεις αγωνιστών (όπως του Ηλία Θεοχαρίδη) μέσα ή κοντά στο Στρυμονικό.
 
Βιβλιογραφία
Ø  Βικιπαίδεια
Ø  Μνήμες από την κατοχή στην Ελλάδα : https://www.occupation-memories.org/downloads/alfa-el.pdf
Ø  ΟΙ Σερραίοι και οι Σέρρες: https://emeiserron.gr/wp-content/uploads/2024/01/03.-%CE%A3%CE%95%CE%A1%CE%A1%CE%95%CE%A3-1912-1918-%CF%84%CF%81%CE%AF%CF%84%CE%BF%CF%82-%CF%84%CF%8C%CE%BC%CE%BF%CF%82.pdf
Ø  Οι Σέρρες και η περιοχή τους: https://www.serres.gr/synedrio100/wp-content/uploads/2012/09/nikos-karagiannakidis-christos-kalintzoglou1.pdf
Ø  Θέματα στρατιωτικής Ιστορίας: https://stratistoria.wordpress.com/2015/06/06/1944-ethiki-antistasi-dead/

Επισήμανση: Η φωτογραφία είναι από τη σελίδα: https://www.e-prologos.gr/%CF%84%CE%B1-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%B9%CE%AC-%CF%80%CE%BF%CF%85-%CE%AD%CE%BA%CE%B1%CF%88%CE%B1%CE%BD-%CE%BF%CE%B9-%CE%B3%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%BF%CE%AF-%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%82/