Η «αγγαρεία» στο Στρυμονικό Σερρών

 γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας 

 

       

    Επί 2-3 δεκαετίες στο Στρυμονικό Σερρών υπήρχε η υποχρέωση της «αγγαρείας» Της προσωπικής εργασίας δηλαδή του κάθε κατοίκου προς την Κοινότητα. Την εποχή εκείνη υπήρχε η «υποχρέωση κάθε νοικοκυριού να διαθέτει ορισμένες ημέρες εργασίας τον χρόνο για κοινωφελή έργα. Αν κάποιος δεν μπορούσε να εργαστεί, δεν γνωρίζω εάν πλήρωνε κάποιο ποσό ως «κεφαλικό φόρο» αλλά γνωρίζω ότι μπορούσε να στείλει αντικαταστάτη. Φυσικά και σε αυτές τις περιπτώσεις, οι γνωριμίες και το «μέσο» λειτουργούσαν αρμονικά με αποτέλεσμα πολλοί να εξαιρούνταν, προκαλώντας αρνητικά σχόλια και διαμαρτυρίες.

        Προσωπικά θυμάμαι τον πατέρα μου, κάποιες Κυριακές να κατεβαίνει στην πλατεία, όπου  είχε καλέσει η κοινότητα με αλφαβητική σειρά και άλλου συγχωριανούς, έχοντας σκαπτικά εργαλεία. Μετά από έλεγχο της παρουσίας τους, ανέβαιναν σε φορτηγά και κατευθύνονταν τις περισσότερες φορές κατά μήκος του ξεροπόταμου για επιδιορθώσεις στα αναχώματα κυρίως, καθώς οι απότομες μπόρες προκαλούσαν φθορές και μερικώς πλημμύρες.

 

 

Στο Στρυμονικό λοιπόν, που είναι χωρισμένο στα δύο από τον ξεροπόταμο, οι πιο συχνές «αγγαρείες» ήταν οι παρακάτω:

·       κατασκευή και συντήρηση αναχωμάτων,

·       καθαρισμός του Ξεροπόταμου,

·       επισκευή των πρανών μετά από πλημμύρες,

·       διάνοιξη ή καθαρισμός αρδευτικών αυλακιών,

·       επισκευή αγροτικών δρόμων,

·       καθαρισμός πηγών και κοινοτικών χώρων.

 

         Σήμερα αυτό μπορεί να ακούγεται παράξενο, αλλά για δεκαετίες το κράτος δεν διέθετε τα μέσα να εκτελεί όλες αυτές τις μικρές τοπικές εργασίες. Έτσι οι κοινότητες βασίζονταν στην προσωπική εργασία των κατοίκων.

           Μάλιστα, οι παλαιότεροι συχνά θα θυμούνται ότι ο κοινοτάρχης ή ο κλητήρας περνούσε από τα σπίτια και ειδοποιούσε ή έβγαινε ανακοίνωση με τα μεγάφωνα της κοινότητας:

     «Αύριο όλοι οι κάτοικοι που το επίθετό τους ξεκινά από το Α- Κ στην πλατεία με φτυάρια και κασμάδες.»  Και όπως προ-είπα όλο το χωριό συμμετείχε.

 

       Από ιστορική άποψη, αυτό είναι ένα κατάλοιπο ενός πολύ παλιού θεσμού της αγροτικής κοινότητας. Παρόμοιες υποχρεώσεις υπήρχαν ήδη:

·       στα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας,

·       στα πρώτα χρόνια του ελληνικού κράτους,

·       και αργότερα στις κοινότητες του 20ού αιώνα.

 

       Βέβαια, η λέξη «αγγαρεία» δεν είναι τυχαία. Πολλοί κάτοικοι αισθάνονταν ότι ήταν υποχρεωτική εργασία χωρίς αμοιβή και γι' αυτό τη θυμούνται ακριβώς έτσι.